Over doel en effect

Goede besluitvorming begint met een duidelijk doel. Een van de andere kenmerken van goede besluitvorming is duidelijkheid over de gevolgen. Het komt nogal eens voor dat een besluit het tegenovergestelde teweegbrengt van wat de bedoeling is. Dat heeft te maken met de onvermijdbare inschattingen en aannames die we nu eenmaal (moeten) maken. De effecten zijn vooraf niet duidelijk, althans niet voor de decisionmakers...

soms is niet interveniëren de beste interventie

Dit verschijnsel doet zich in alle hevigheid voor als politici willen ingrijpen in een hoog complexe omgeving. Soms is het beter om niets te doen. Een voorbeeld daarvan zijn de interventies m.b.t. de prijzen van geneesmiddelen. Dat lijkt in eerste instantie eenvoudige materie. Wie de rekening moet betalen zou veel invloed moeten kunnen afdwingen op de prijs, zo is de gedachte. Het is alleen iets ingewikkelder dan dat. We hebben het inmiddels zo diffuus geregeld dat niemand meer verantwoordelijk is. De belangrijkste spelers (verzekeringen, farmaceutische industrie, ziekenhuizen, artsen, patiënten)  zitten met verschillende agenda’s in de keten aan elkaar (geld, heel veel geld, continuïteit, kwaliteit, beter worden).

Nu blijkt dat verschillende besluiten volkomen averechts uitpakken.

  • Het bepalen van een maximale prijs voor levensverlengende geneesmiddelen heeft ertoe geleid dat de prijs van medicijnen die voorheen lager was, omhoog is gegaan.
  • Het overstappen van dure medicijnen naar goedkopere namaak geneesmiddelen heeft ertoe geleid dat de dure medicijnen nog duurder zijn gemaakt. Niet alle gebruikers verdragen de namaakpillen (ze zijn nooit 100% identiek) en blijven aangewezen op het origineel. Per saldo is de gemeenschap duurder uit. De minister had dus beter niets kunnen doen.

door het vervangen van dure medicijnen door goedkope namaakmedicijnen zijn we per saldo duurder uit

 

De vraag is: wat nu? Kunnen de betreffende besluiten teruggedraaid worden? Dat is net zo ingewikkeld als het oorspronkelijke besluit. We weten inmiddels dat de industrie niet geïnteresseerd is in de kosten van de gezondheidszorg en de eigen winstmaximalisatie voorop stelt. Ze lijken daarin sprekend op banken. Niet alleen zijn hun winstpercentages van dezelfde (belachelijke) categorie (25% voor belastingen), maar ook hebben ze gemeenschappelijk dat ze altijd inspelen op verandering om de eigen doelstelling (meer geld binnenhalen) te realiseren.

Dat betekent dat bijvoorbeeld het loslaten van de maximale prijs voor een geneesmiddel niet leidt tot een verlaging van de prijs van andere geneesmiddelen. En het verminderen van het gebruik van alternatieven voor dure medicijnen leidt ook niet tot een prijsverlaging. Een eventueel besluit dat probeert de oude situatie te herstellen zal dus het beoogde effect niet hebben.

Wie echt wat wil veranderen moet een andere benadering zoeken.

ook het terugdraaien van besluiten leidt tot ongewenste effecten

Dromen in Almere

“Wij helpen Almeerders hun dromen realiseren.” Zo luidt de eerste zin van de visie van de gemeente Almere in het “Veranderplan De veranderrichting” dat recent gepubliceerd is. Bij organisatieverandering draait alles om duidelijkheid. Ik noem de top 3: doel, aanleiding en met wie? Ik lees het nog eens. Het staat er echt: de gemeente Almere […]

Zelf besluiten

Deze week 2 nieuwe boeken gelezen. Hein Albeda, ‘Zelf besluiten’ en Hessel Bouma, ‘Verzet en verraad in de Lege Geaën’. Albeda geeft tips voor het verbeteren van de ‘eigen’ besluitvorming. Veelal op basis van eigen ervaring. Zijn idee is dat mensen in organisaties meer dan voorheen zelf besluiten moeten nemen. Minder top-down, meer eigen verantwoordelijkheid. […]

Keizergate

De kwestie met de onnavolgbare partijvoorzitter van de VVD die door Follow the money op tafel is gebracht (zie voor het verhaal FTM), groeit uit naar een casus die in veel opleidingen als voorbeeld kan worden gesteld. Ik deel enkele observaties. De casus is prima lesstof voor leerstukken zoals corprate governance, integriteit, bestuurskunde, marketing en communicatie. Maar zeker […]

In gelijke mate ongelijk behandelen

De kabinetsformatie loopt en dan is het ook weer tijd voor brieven (hierboven 300 boerenbrieven) en ongevraagde adviezen. Ook is er een mooie brief van de secretarissen-generaal, de top van de Haagse ambtenarij. Het is een tableau voor wie een beeld wil krijgen van de actuele managementvisie in overheidsland. Een paar minpunten Het stuk van […]

De beste zorg ter wereld

De federatie van medisch specialisten heeft een visiedocument 2025 gepubliceerd. De kern ervan is Ambitie, Vertrouwen, Samenwerken. De ambitie is niet minder dan ‘aantoonbaar de beste zorg ter wereld’. Uiteraard. Nederland staat al hoog in de lijstjes: 5e plek ter wereld volgens welingelichte kringen, 1ste van Europa volgens dit rapport 2e van de wereld volgens Numbeo, […]

Nieuwe kansen

Gisteren is het contract getekend om de Amsterdamse Zuidas om te bouwen. De A10 gaat ondergronds en wordt 12-baans, spoorwegen en metrolijnen uitgebreid, een vernieuwd station en dat alles zo duurzaam als maar kan. Iedereen denkt ‘als dat maar goed gaat’, met vers in het geheugen de ervaringen met het project Noord-Zuidlijn dat nog steeds […]

Ga je voor echt of voor nep?

“Hoe weet je nou wanneer iets klopt?” vroeg mij laatst een student. “Dat is een hele goede vraag”, zei ik. “Daar begint het mee, het stellen van de juiste vragen. Verifieer wat je hoort en leest, door vragen te stellen en beredeneer dan de juistheid ervan. Dat is wat je met een onderzoekende houding doet.” […]