Zingeving

Een terugkerend thema in mijn werk is Zingeving. De zoektocht die ik o.a. samen met de kenniskring Mens en Organisatie heb gemaakt in de jaren dat ik aan mijn proefschrift werkte heeft bijgedragen aan de uitwerking daarvan. Regelmatig publiceer ik korte stukken vanuit het perspectief zingeving. Problemen met de uitvoering van besluiten zijn vaak terug te voeren op onvoldoende duidelijkheid over elementaire zingevingsvragen.

Zorg voor Zin!

dinsdag 14 mei 2013
Gisteren was burgemeester Eberhard van der Laan te gast bij de Libertijn, het liberale politieke cafe in de Heeren van de Amstel. Er werd o.a. teruggekeken op de festiviteiten van de afgelopen paar weken met 30 april als hoogtepunt. Dat is allemaal erg goed verlopen. De stad lag er prachtig bij, alles was schoon en opgeruimd.

“Waarom kan dat niet 365 dagen per jaar?” vroeg de burgemeester zich af. Bij een crisis of bij zo’n grote inhuldiging loopt alles gesmeerd, iedereen doet een stapje extra. Waarom kan dat niet altijd?

“Aan de gemeentesecretaris heb ik gevraagd mij te vertellen hoeveel dat kost. Die is daar nu mee bezig” zei Van der Laan.

We zijn benieuwd.

Het antwoord op zijn vraag zit denk ik niet in geld.

Het gaat over de zin van iets. Bij een unieke situatie zoals de kroning is, gaan zelfs verstokte republikeinen, zoals de burgemeester zelf, harder lopen dan normaal. Dat komt niet omdat je daarmee je brood verdient, maar dat komt omdat je deelgenoot bent van een unieke gebeurtenis. Iedereen die daarbij betrokken is heeft geen bezielende leiderschapsteksten nodig of gaat onderhandelen over wat er wel of niet precies moet gebeuren. Mensen gaan de juiste dingen doen en zelfs iets meer dan dat, omdat ze er zin in hebben. Zij voelen zich verbonden door iets dat uitstijgt boven wat we gewend zijn. Een hogere doelstelling die wel heel duidelijk is.

Denken dat je de dam schoonhoudt door slimmer te werken is een illusie, al betekent het niet dat je niet slim moet werken natuurlijk. Het nieuwe boek “Zorg voor Zin!”, van de kenniskring Mens en Organisatie o.l.v. Adriaan Bekman, gaat daar helemaal over. Mijn bijdrage in de bundel gaat over “Sturen op zingeving”, een pleidooi.

Eberhard van der Laan

Zingeving in ICT

zondag 7 april 2013
Het jaarboek ICT en samenleving 2012 is geheel gewijd aan de transformatie waar we naar het gevoel van velen midden in zitten. In de zeer lezenswaardige introductie van het jaarboek wordt uiteengezet wat het potentieel is van de ICT-ontwikkelingen. En vooral ook welke vragen die kracht oproept. Zijn de veranderingen te sturen? Of komen ze over ons heen? En wat is echt vernieuwend?

Onderscheid kan worden gemaakt tussen de technische nieuwigheid en de manier waarop we nieuwe mogelijkheden gebruiken of weer achter ons laten. Hoe langer geleden de uitvinding hoe langer we die blijven gebruiken, zo lijkt het. Gedrukte boeken zijn bijvoorbeeld nu pas, na 400 jaar aan het eind van hun levensloop, terwijl recente technische vernieuwingen, zoals bijvoorbeeld de cd en TomTom, allang weer zijn ingehaald.

In organisaties zitten we vaak langer vast aan ‘oude’ ICT omdat het ingewikkeld is om de complex geworden systemen uit te faseren. Hoe meer je hebt, des te lastiger is het om bij te blijven. Dat werkt remmend. Het voordeel daarvan is dat we niet halsoverkop innoveren om te innoveren, maar dat we er bij stil moeten staan wat wel of niet past.

Martin Heidegger wees er al in de jaren 40 op dat het wezen van de techniek niet iets technisch is maar dat het gaat om de manier waarop we naar de werkelijkheid kijken. Het moet zin hebben. De dialoog daarover kent veel facetten. Meer dan ICT alleen.

urlsa=i&rct=j&q=DE+TRANSFORMERENDE+KRACHT+VAN+ICT&source=images&cd=&docid=grGrSkDsm8Tz0M&tbnid=rlOoYxhCyL7XzM-&ved=0CAUQjRw&url=http3A2F2Fwww.nederlandsmedianieuws.nl2FMedia-Nieuws2Fjaarboek-ict

Bancaire zingeving (2)

“If Goldman Sachs is not allowed to go bakrupt, why then is it private?” zei Mervyn King. gouverneur van de Bank of England in 2009 bij de voorbereiding van de G20. Wouter Bos zat erbij en er viel een lange stilte. En niemand had een antwoord, schrijft Bos in zijn column gisteren in de Volkskrant.

Nu we opnieuw geconfronteerd zijn met topmismanagement is het de hoogste tijd voor meer van dat soort vragen. Helaas horen we die weinig. Men valt over het salaris van de nieuwe topman maar accepteert het wel. De minister van financien noemt het goed verdedigbaar maar het enige argument is dat het in de branche gebruikelijk is en dat het een goed bankier is, zonder overigens toe te lichten wat in dit verband ‘goed’ is. Zijn hoogste doel is de gemaakte kosten zo snel mogelijk terug te krijgen.

Volgens Wouter Bos is er nog steeds geen antwoord op de vraag van Mervyn King. Dat antwoord is er wel, maar niemand doet er iets mee

Bancaire zingeving (1)

Niemand kan er omheen. Dus ik ook niet. De gang van zaken met betrekking tot SNS is dominant aanwezig. Het is het zoveelste flagrante voorbeeld van “als het niet klopt”. En het is vast niet het laatste. Mij vallen een paar dingen op die weinig in het nieuwsgeweld aan de orde komen.

1. Gebrek aan vernieuwing

Helaas heeft de crisis nog steeds niet tot een principiële koerswijziging geleid. Onze regering stelt nu een nieuwe CEO aan die bij voorbaat alweer buiten de vastgestelde kaders gaat opereren. Wel heeft men er hoofdpijn van, maar men accepteert een salaris voor de bankmijnheer van meer dan het dubbele van het inkomen van de minister president. Ik zou zeggen dat een kandidaat die niet snapt dat dat niet kan, per definitie ongeschikt is. Wie een staatsbank gaat leiden doet dat in het algemeen belang. Punt.

Anders gezegd: onze regering hanteert nu nog steeds de oude spelregels die bewezen hebben verkeerd uit te pakken. Men vergelijkt de positie ten onrechte met die van niet-staatsbanken en stemt impliciet in met de daar geldende beloningsstructuur.

2. Staatssteun

De minister van Financiën lichtte toe dat de banken zo constructief hadden meegewerkt om ook een deel van de schade op zich te nemen. Zij dragen 1 miljard bij. Daarover is onderhandeld.

Is dat mooi?

Nee. Dat is helemaal niet zo mooi. Zonder deze deal zouden de banken volgens de vigerende afspraken voor tenminste 4 miljard moeten bijdragen. Het is dus puur eigenbelang. De directe kosten van 3,2 miljard door de nationalisatie kunnen nog een heel stuk verder oplopen tot meer dan het dubbele.

3. De verwachting

Is SNS de laatste puinhoop in deze sfeer?

Het is te hopen, maar het lijkt me niet. De handelwijze is daarvoor te ingeburgerd en verweven met de heersende routines. Sterker nog, onze regering gaat in dezelfde richting door. Men hoopt dat de genationaliseerde banken weer net zo veel geld gaan maken als ze deden in de tijd van de luchtbellen en de onverantwoorde risico’s. Op deze manier is niet te verwachten dat er een nieuwe gezonde situatie ontstaat.

4. Woorden

De politici zeggen in koor dat men er alles aan gaat doen de miljoenen die in vorige jaren uitbetaald zijn aan de bankbestuurders terug te vorderen. Men zegt er bij dat dat waarschijnlijk heel moeilijk zal zijn. De Nederlandse Bank heeft de foute beslissingen en methodieken van SNS namelijk expliciet goedgekeurd. Men vindt dat achteraf “niet gelukkig”. Mocht het lukken de topbestuurders van SNS toch kaal te plukken dan kan dat nog een hele sneeuwbal worden. De gewezen topbestuurder staat dus niet alleen, maar is in gezelschap van de nodige bij het kaalplukken betrokken mensen.

Het is vast patroon dat bij dit soort zaken er onderzoekscommissies komen die het allemaal gaan uitzoeken. En dan komt er een lijst met aanbevelingen, mogelijkheden en onmogelijkheden waarover men lang kan discussiëren en procederen.

Keerpunt

Als het niet van de politiek komt zou het keerpunt van de publieke opinie kunnen komen. Komen we tot bezinning of niet? De opvattingen zijn behoorlijk duidelijk. Hoe lang blijft die verontwaardiging? Is er een grens aan het accepteren van dit soort “tegenvallers”? Hoe krachtig kan het publieke geluid en de druk zijn? Komen we dan uiteindelijk op de kernvraag: welk probleem gaan we nu oplossen, voor wie, met wie en met welk doel?

februari 2013

Geef een reactie