To know or not to know

In maart, toen het tot ons doordrong dat we met een lastig virus te maken hadden, was de prioriteit een vrij eenvoudig probleem op te lossen: de capaciteit om mensen op een IC te plaatsen. Ik betoogde toen dat dat een rationeel probleem was dat we aankunnen. Dat is ook de uitkomst. Nergens zijn mensen overleden wegens gebrek aan capaciteit. We hebben met enig kunst en vliegwerk en een enorme dosis media-aandacht, voor elkaar gekregen dat het niet zo ver is gekomen. Er zijn wel duizenden mensen aan het virus bezweken, maar dat komt niet door gebrek aan capaciteit op de IC’s.

In het kielzog van het bedreigende virus zijn heel veel problemen ontstaan die wel zeer complex zijn en waarvoor we niet zomaar een rationele oplossing hebben. Het is in dit grijze gebied dat niettemin dezelfde deskundigen de boventoon voeren. Dat is een zeer bekende valkuil voor de expert. Ondanks dat deze het ook niet weet gaat hij toch als deskundige er iets van zeggen. En voordat je het weet gaat dan de verantwoordelijke bestuurder daar zijn beleid op baseren. In het land der blinden is eenoog koning luidt het gezegde, maar we hebben zelfs eigenlijk geen eenoog. Ik heb 1 politicus gevonden die dat onomwonden ook verklaarde: we nemen elke dag besluiten in de hoop dat die goed uitpakken, maar we weten het niet, zei Martin van Rijn.

Aan de top van de piramide van experts die zich uitspreken over onbekende zaken staat Professor Jaap van Dissel. Hij is wat je noemt echt een zeer bekwame man in zijn vakgebied en geniet daarin terecht aanzien en respect. Des te meer is het jammer dat hij zich geroepen voelt om bijna dagelijks boodschappen de wereld in te sturen die niet zijn gebaseerd op wetenschappelijke kennis maar op zijn best een best guess zijn. Geheel in lijn met de uitspraak van Martin van Rijn, alleen niet met de bijbehorende winstwaarschuwing. Een voorbeeld is het gesprek dat de NOS met hem had waarin hij verschillende ongefundeerde beweringen doet zoals dat de kans dat een geïnfecteerde een heel vliegtuig besmet buitengewoon klein zou zijn. Dit in tegenspraak met zijn uitspraak in hetzelfde gesprek dat we voorzichtig moeten zijn met het trekken van conclusies. Van Dissel is de onvoorzichtigheid zelve. Hij rijgt veronderstellingen aan elkaar terwijl hem als deskundige iets wordt gevraagd.

De vraag is niet zozeer of 1 persoon een heel vliegtuig kan besmetten maar de vraag is of het verstandig is om in een vol vliegtuig te gaan zitten op een transatlantische reis. Mijn vraag is: gaat Van Dissel zelf binnenkort met een gerust hart per (uitverkocht) vliegtuig naar zijn collega in Australië of China, indien hij daartoe uitgenodigd wordt?

Mijn stelling is dat de rol van deskundige zich niet dient uit te strekken tot het gebied van ‘niet weten’. Anders gezegd: het enige juiste antwoord van de deskundige is dan “ik weet het niet”.

Eén reactie

  1. Dan wordt het vrij stil en saai bij actualiteitenprogramma’s. Het wordt vaak pas amusant als deskundigen zeggen wat ze denken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.