Maatregelen als virus

Rationele besluitvorming op basis van kennis gaat ervan uit dat we beschikken over betrouwbare informatie die we kunnen checken op juistheid.

In de praktijk zien we dat ondanks het ontbreken van kennis en informatie besluiten toch genomen worden op basis van wat deskundigen zeggen. Dat lijkt een reflex te zijn van bestuurders. Zij weten het niet en dus gaan ze af op experts. Maar die weten het ook niet. Zij doen hun uiterste best om op basis van gebrekkige informatie toch tot een beste optie te redeneren. Hoezeer dit ook te verklaren valt en zelfs te prijzen is, het moet niet verward worden met zekerheid op basis van wetenschap. Mensen hebben behoefte aan houvast, maar niet aan schijnzekerheid. De vraag is van welke categorie het Corona-probleem is. Is het een rationeel vraagstuk of niet?

Een belangrijk aspect van complexe vraagstukken is de vraag wat nu het wezenlijke probleem is. Gaat het om een plotselinge groei van het aantal overledenen? Gaat het om een piek in mensen die een infectie oplopen en daardoor niet kunnen werken? Gaat het om een (tijdelijke) overbelasting van ziekenhuizen? Gaat het om iets anders? Welke probleem moeten we eigenlijk aanpakken?

In de beeldvorming ziet het er al snel angstwekkend uit. We zien wanhopige Italiaanse artsen, een doodzieke Vlaamse fotograaf, mensen die in de gang van een ziekenhuis liggen waar geen bedden meer beschikbaar zijn, tragiek van in eenzaamheid stervende ouderen, legertrucks met doodskisten, lege straten en pleinen, kristalhelder water in Venetiƫ en schone luchten overal, omdat de wereld praktisch tot stilstand komt. Zoiets heeft niemand ooit meegemaakt. Idealisten worden wakker en komen in actie om de ander te helpen en bij te staan waar dat kan. Massaal wordt er geklapt voor zorgverleners en allerlei creatieve, hartverwarmende ideeƫn worden toegepast om zwakke medemensen te helpen. Sommigen hopen tegen beter weten in dat we van deze crisis iets leren en terugkeren naar het ideaal van een ongeschonden, bijna paradijselijke planeet. Aan de andere kant willen zakenmensen zo snel mogelijk back to normal en zien anderen juist volop kansen van de crisis juist rijker te worden. Kortom, het is een verwarrende tijd. De beeldvorming vertroebelt ons beeld zou je kunnen zeggen, en hangt af van de bril die we opzetten. Zien we het nog wel helder? Helder genoeg om te bepalen wat het echte probleem nu eigenlijk is?

Uit de beschikbare informatie is op te maken dat het totaal aantal doden niet extra hoog is, d.w.z. dat het totaal aantal mensen dat dagelijks overlijdt niet plotseling is toegenomen. De gemiddelde leeftijd van de mensen die aan Corona overlijden ligt gemiddeld boven 80. Het gaat dus vooral om mensen die al in hun laatste levensfase zijn. Wat dat betreft is er dus niet veel bijzonders aan de hand. Het gaat niet om een epidemie waar bijvoorbeeld jonge mensen op grote schaal door om het leven komen. Sterker nog, jonge mensen merken vaak niet eens dat ze het virus hebben gehad. Bij het begin van de uitbraak wisten we dat nog niet zeker, dat maakt wel het grote verschil denk ik.

Daar staat tegenover dat de verschijnselen bij zieke mensen buitengewoon heftig kunnen zijn. En ten tweede dat de verspreiding zo snel gaat dat de hulp aan deze mensen niet te fiksen is. Het echte probleem lijkt dus vooral de piekbelasting te zijn en niet het virus als zodanig. Het directe probleem doet zich nu voor bij de capaciteit van de IC’s. Als gevolg van alle maatregelen, zoals het sluiten van nagenoeg alle poliklinieken, is nu de complete gezondheidszorg in de problemen. De gevolgschade van onbehandelde en te laat behandelde aandoeningen dreigt de schade van het virus te overtreffen.

Het bestrijden van de piekbelasting is nu dus de hoofdzaak. De maatregelen zijn daar dan ook terecht op gericht. We moeten er nu voor oppassen dat de maatregelen zich niet als een virus gaan gedragen en meer schade aanrichten dan noodzakelijk is. Naast de acute capaciteitsproblemen op IC’s dient de basis gezondheidszorg zo snel mogelijk op een normaal niveau hervat te worden. Dat blijft nu in de hectiek van de dag onderbelicht.

Mijn voorlopige conclusie van deze korte verkenning is dat het vraagstuk, met de kennis van nu, en ondanks de enorme maatschappelijke impact, niet bijzonder complex is en dat we dus vooral rationeel moeten blijven handelen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.