Over doel en effect

Goede besluitvorming begint met een duidelijk doel. Een van de andere kenmerken van goede besluitvorming is duidelijkheid over de gevolgen. Het komt nogal eens voor dat een besluit het tegenovergestelde teweegbrengt van wat de bedoeling is. Dat heeft te maken met de onvermijdbare inschattingen en aannames die we nu eenmaal (moeten) maken. De effecten zijn vooraf niet duidelijk, althans niet voor de decisionmakers...

soms is niet interveniëren de beste interventie

Dit verschijnsel doet zich in alle hevigheid voor als politici willen ingrijpen in een hoog complexe omgeving. Soms is het beter om niets te doen. Een voorbeeld daarvan zijn de interventies m.b.t. de prijzen van geneesmiddelen. Dat lijkt in eerste instantie eenvoudige materie. Wie de rekening moet betalen zou veel invloed moeten kunnen afdwingen op de prijs, zo is de gedachte. Het is alleen iets ingewikkelder dan dat. We hebben het inmiddels zo diffuus geregeld dat niemand meer verantwoordelijk is. De belangrijkste spelers (verzekeringen, farmaceutische industrie, ziekenhuizen, artsen, patiënten)  zitten met verschillende agenda’s in de keten aan elkaar (geld, heel veel geld, continuïteit, kwaliteit, beter worden).

Nu blijkt dat verschillende besluiten volkomen averechts uitpakken.

  • Het bepalen van een maximale prijs voor levensverlengende geneesmiddelen heeft ertoe geleid dat de prijs van medicijnen die voorheen lager was, omhoog is gegaan.
  • Het overstappen van dure medicijnen naar goedkopere namaak geneesmiddelen heeft ertoe geleid dat de dure medicijnen nog duurder zijn gemaakt. Niet alle gebruikers verdragen de namaakpillen (ze zijn nooit 100% identiek) en blijven aangewezen op het origineel. Per saldo is de gemeenschap duurder uit. De minister had dus beter niets kunnen doen.

door het vervangen van dure medicijnen door goedkope namaakmedicijnen zijn we per saldo duurder uit

 

De vraag is: wat nu? Kunnen de betreffende besluiten teruggedraaid worden? Dat is net zo ingewikkeld als het oorspronkelijke besluit. We weten inmiddels dat de industrie niet geïnteresseerd is in de kosten van de gezondheidszorg en de eigen winstmaximalisatie voorop stelt. Ze lijken daarin sprekend op banken. Niet alleen zijn hun winstpercentages van dezelfde (belachelijke) categorie (25% voor belastingen), maar ook hebben ze gemeenschappelijk dat ze altijd inspelen op verandering om de eigen doelstelling (meer geld binnenhalen) te realiseren.

Dat betekent dat bijvoorbeeld het loslaten van de maximale prijs voor een geneesmiddel niet leidt tot een verlaging van de prijs van andere geneesmiddelen. En het verminderen van het gebruik van alternatieven voor dure medicijnen leidt ook niet tot een prijsverlaging. Een eventueel besluit dat probeert de oude situatie te herstellen zal dus het beoogde effect niet hebben.

Wie echt wat wil veranderen moet een andere benadering zoeken.

ook het terugdraaien van besluiten leidt tot ongewenste effecten

Geef een reactie